ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਤੋੜੀ ਕਰੰਸੀ: ਚੀਨ CBPMC ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ 1000 ਦੇ 43 ਕਰੋੜ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਠੇਕਾ

11 months ਪਹਿਲਾ

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੈਸਕ: ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਰੰਸੀ ਛਾਪਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਛਪਾਈ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰੁਝਾਨ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। 1945 ਤੋਂ 2015 ਤੱਕ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਸਿਕ ਸਥਿਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਛਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ 2015 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਇਹ ਪ੍ਰਥਾ ਰੁਕ ਗਈ। ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਦੋਵੇਂ ਤੱਤ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਰੰਸੀ ਛਪਾਈ ਦੀ ਡੀਲ ਟੁੱਟ ਗਈ। ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਬੈਂਕ ਨੋਟਾਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਨਕਸ਼ਾ ਛਾਪਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿਪੁਲੇਖ ਲਿੰਪੀਆਧੁਰਾ ਅਤੇ ਕਾਲਾਪਾਣੀ ਵਰਗੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ‘ਤੇ ਅਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਨੋਟ ਛਾਪਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਸਾਥੀ ਲੱਭਣਾ ਪਿਆ।

ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਸੜਕ ਹਾਲਤ ਨੇ ਲੈ ਲਈਆਂ 37 ਜਾਨਾਂ: 200 ਮੀਟਰ ਡੂੰਘੀ ਖੱਡੇ ‘ਚ ਡਿੱਗੀ ਬੱਸ

ਚੀਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਚਾਈਨਾ ਬੈਂਕਨੋਟ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਅਤੇ ਮਿੰਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਟੈਂਡਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬੋਲੀ ਲਗਾ ਕੇ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਛਾਪਣ ਦਾ ਠੇਕਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੰਗ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਸਿਆਹੀ ਅਤੇ ਵਾਟਰਮਾਰਕ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ ਚੀਨ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬੈਂਕ ਨੇ ਚੀਨ ਨੂੰ 1000 ਰੁਪਏ ਦੇ 43 ਕਰੋੜ ਨੋਟ ਛਾਪਣ ਦਾ ਠੇਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਦੀ ਲਾਗਤ ਲਗਭਗ 1.7 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਹੈ।

ਚੀਨ ਹੁਣ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਨੇਪਾਲ ਸਗੋਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਦਰਾ ਛਾਪ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਧਾਅ 2015 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸੌਦੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਚੀਨ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਚਾਈਨਾ ਗਰੁੱਪ ਵਿੰਗਰਟ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਯੂਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿੱਜੀ ਮੁਦਰਾ ਛਾਪਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਡੇ ਲਾ ਰੂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਪੌਂਡ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦ ਲਿਆ। ਇਸ ਸੌਦੇ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ 140 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਗਾਹਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੇ CBPMC ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਦਰਾ ਛਪਾਈ ਕੰਪਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਮਿਆਨਮਾਰ ਨੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਐੱਮ ਆਈ 38ਟੀ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਅਤੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਦੋ ਵਾਈ 8 ਜਹਾਜ਼ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਛਪਾਈ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਚੀਨ ਦੀ CBPMC ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ US ਬਿਊਰੋ ਆਫ਼ ਐਂਗ੍ਰੇਵਿੰਗ ਐਂਡ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਬਿਊਰੋ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੰਡੀਆ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ। ਨਿੱਜੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਡੇ ਲਾ ਰੂ ਜੋ ਹੁਣ ਚੀਨ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੇਠ ਹੈ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਗੀਸੇਕ ਅਤੇ ਡੇਵਰੀਏਂਟ ਸਵੀਡਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕਾਨਾ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਫੋਰਟਰਸ ਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਗਜ਼ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨੋਟ ਅਤੇ ਸਿਆਹੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹਨ।

ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਭੂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਣਨੀਤਿਕੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਚੀਨ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਚੀਨ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੂਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੁਦਰਾ ਛਪਾਈ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀਕਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸਗੋਂ ਇਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅਹੰਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।