HEALTH : ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਅਪਣਾਓ ਇਹ ਆਸਾਨ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖੇ ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇਗਾ ਫਾਇਦੇ

6 minutes ਪਹਿਲਾ

Ayurvedic Remedies : ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਓ। ਉੱਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੋਕ (ਦਿਮਾਗੀ ਦੌਰਾ) ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਦਵਾਈਆਂ, ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਧਾਰਨ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖੇ ਵੀ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਆਓ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਚੰਚਲ ਸ਼ਰਮਾ (ਆਸ਼ਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਕਲੀਨਿਕ) ਤੋਂ ਜਾਣੀਏ ਕਿ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਕੀ ਹੈ?

ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ‘ਕਫ’ (Kapha) ਦੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਮਾਤਰਾ ਕਾਰਨ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਚੰਗਾ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ (HDL – High-Density Lipoprotein) ਅਤੇ ਮਾੜਾ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ (LDL – Low-Density Lipoprotein)।

HDL (ਚੰਗਾ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ): ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਹਲਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਰਬੀ ਦੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

LDL (ਮਾੜਾ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ): ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਚਿਪਚਿਪਾ ਅਤੇ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ LDL ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਜੇਕਰ LDL ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਧਮਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ‘ਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦਾ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਪੱਧਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ, ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪੇ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਲਿਪਿਡ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ’ ਨਾਮਕ ਖੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਆਯੁਰਵੇਦ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ?
ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ, ਕੁੱਲ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ 200 mg/dL ਤੋਂ ਘੱਟ, HDL 60 mg/dL ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ LDL 100 mg/dL ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਪੱਧਰ:
ਕੁੱਲ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ: 200 mg/dL ਤੋਂ ਘੱਟ
LDL (ਮਾੜਾ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ): 100 mg/dL ਤੋਂ ਘੱਟ (ਦਿਲ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ 70 mg/dL ਤੋਂ ਘੱਟ)
HDL (ਚੰਗਾ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ): ਮਰਦਾਂ ਲਈ 40 mg/dL ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ 50 mg/dL ਤੋਂ ਵੱਧ

ਉੱਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹਨ?

ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ – ਸੈਚੂਰੇਟਿਡ (saturated) ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸ ਫੈਟ (trans fats) ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਲੈਣ ਨਾਲ ਇਸ ਚਰਬੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਘਾਟ: ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਸਰਤ, ਯੋਗਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਵਾਲੇ ਕੰਮ) ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪੱਧਰ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ: ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਵੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ: ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ ਵੀ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ।

ਜੈਨੇਟਿਕ ਇਤਿਹਾਸ: ਜੈਨੇਟਿਕਸ (ਵਿਰਾਸਤੀ ਕਾਰਕ) ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੂਗਰ (ਡਾਇਬਟੀਜ਼): ਸ਼ੂਗਰ ਵੀ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਪੱਧਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ।

ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ: ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਖਾਸ ਬਿਮਾਰੀਆਂ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਿਗਰ ਜਾਂ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਹਾਈਪੋਥਾਇਰਾਇਡਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਏਡਜ਼—ਵੀ ਇਸਦੇ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅਰਥ: ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ (ਐਡੀਪੋਜ਼ ਟਿਸ਼ੂ/ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ) ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਲਯੁਕਤਪਨ, ਪੇਟ ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ (ਪਸਲੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ) ਦਾ ਵਧਣਾ, ਖੰਘ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਦਬੂ ਆਉਣਾ।

ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਉਪਾਅ:

ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੋਨੋ-ਅਨਸੈਚੁਰੇਟਿਡ ਫੈਟ ਅਤੇ ਪੌਲੀ-ਅਨਸੈਚੁਰੇਟਿਡ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਧਨੀਆ ਅਤੇ ਮੇਥੀ ਦੇ ਬੀਜ: ਧਨੀਏ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਪਾਚਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਮੇਥੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਫਾਈਬਰ ਅੰਤੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦੇ ਸੋਖਣ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।

ਅਲਸੀ ਦੇ ਬੀਜ: ਅਲਸੀ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਪਾਊਡਰ ਦਾ ਸੇਵਨ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨ ਇਹ ਭੋਜਨ ‘ਚੰਗੇ’ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਕਫ (Kapha) ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਖੁਰਾਕ: ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਬੀ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ, ਪਨੀਰ, ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤੇ ਭੋਜਨ, ਗਾੜ੍ਹੇ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।

ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਚਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ: ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅਦਰਕ, ਦਾਲਚੀਨੀ, ਹਲਦੀ, ਓਟਸ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਫਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਂਵਲਾ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।

ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ : ‘ਮੇਦਾ ਧਾਤੂ’ (ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਵਾਲੇ ਟਿਸ਼ੂ) ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਕਸਰਤ, ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰੋ।

ਸੌਗੀ ਅਤੇ ਬਦਾਮ – 10-12 ਸੌਗੀ ਅਤੇ 6-7 ਬਦਾਮਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਭਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਓਂ ਕੇ ਰੱਖੋ। ਸਵੇਰੇ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰੋ; ਇਹ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ੂਗਰ (ਡਾਇਬਟੀਜ਼) ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੌਗੀ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗੁੱਗਲ – ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਚਰਬੀ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ (fat metabolism) ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਰਾਬ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ (LDL) ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਈਗਲਾਈਸਰਾਈਡਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।

ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਛਿੱਲ – ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਛਿੱਲ ਦਾ ਪਾਊਡਰ LDL ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਫਲਾ – ਹਰ ਰਾਤ ਕੋਸੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਚਮਚ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਚੂਰਨ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਿਪਿਡ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਸੁਝਾਅ – ਕੋਈ ਵੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਰੋਗਯਵਰਧਿਨੀ ਵਟੀ, ਲਿਪੋਮੈਪ, ਜਾਂ ਗੁੱਗਲ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ) ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ (dosage) ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।