ਨਿਊਜ਼ ਡੈਸਕ : ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਦਿਨ ਹਰ ਸਾਲ 21 ਜਾਂ 22 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਾਰਧ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰਾਤ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਿੰਟਰ ਸੋਲਸਟਿਸ ਜਾਂ ਦਕਸ਼ਨਾਯਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਵਿੰਟਰ ਸੋਲਸਟਿਸ?
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਧਰਤੀ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਧੁਰਾ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੋਸ਼ਨੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਆਪਣੀ ਧੁਰੀ ਰੇਖਾ ‘ਤੇ ਲਗਪਗ 23.4 ਡਿਗਰੀ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਰਾਤ ਲਗਭਗ 14 ਘੰਟੇ ਅਤੇ ਦਿਨ ਸਿਰਫ਼ 10 ਘੰਟੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ‘ਤੇ ਧੁੰਦ ਅਤੇ ਠੰਢ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੱਧ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
READ ALSO : ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਧੁੰਦ ਤੇ ਠੰਢੀ ਸਰਦੀ, ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ 15 ਉਡਾਣਾਂ ਰੱਦ
ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਿਰਿਆ
ਵਿੰਟਰ ਸੋਲਸਟਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਰਜ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਾਰਧ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਛੋਟੀ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। 21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਰਣਾਨੀਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਏਕਵਿਨਾਕਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 21 ਜੂਨ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਿਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਰਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਰਧ ਦਾ ਸਿਤੀਕਰਨ
ਜਦੋਂ ਉੱਤਰੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿੰਟਰ ਸੋਲਸਟਿਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਰਧ ਵਿੱਚ ਸਮਰ ਸੋਲਸਟਿਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਸਾਊਥ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 21/22 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਦਿਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਰਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿੰਟਰ ਸੋਲਸਟਿਸ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਪਮਾਨ ਜਾਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੌਮੀ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਇਸ ਦਿਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਠੰਢ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
VD : लखनऊ से काशी तक घना कोहरा, शीतलहर पर रेड अलर्ट
