Wedding Night History : ਸੁਹਾਗ ਰਾਤ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇਸ ਖਾਸ ਰਸਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਬਿਸਤਰੇ, ਦੁੱਧ ਦੇ ਗਿਲਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਾਉਂਦੀ ਦੁਲਹਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਰਸਮ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਖਾਸ ਅਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਭਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਆਖਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਿੱਥੋਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸਨੇ ਇਹ ਰਸਮ ਨਿਭਾਈ ਸੀ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਅੱਜ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਸੁਹਾਗ ਰਾਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਦਿਲਚਸਪ ਜਾਣਕਾਰੀ।
ਸੁਹਾਗ ਰਾਤ ਸ਼ਬਦ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ?
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਹਾਗ ਰਾਤ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ “ਸੁਹਾਗ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੁਹਾਗਣ, ਯਾਨੀ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਰਸਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੁਗਲ ਤੇ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਘਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਦੌਰ ‘ਚ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਾਂਗ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨਵੇਂ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ ਦੇ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮੇਲ ਨਾਲ ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਰੂਪ ਮਿਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਜੋੜੇ ਦਾ ਨਾਮ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਹਾਗ ਰਾਤ ਮਨਾਈ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਾਜਘਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਦੀ ਗਈ।
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ
ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਸੁਹਾਗ ਰਾਤ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਫੁੱਲਸ਼ੱਯਾ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਇਰਾਵੁ ਥਿਰੁਮਣਮ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੁਹਾਗ ਰਾਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੈਨ, ਬੌਧ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਸਮ ਵਿਆਹ ਦੀ ਚੌਥੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ “ਚੌਥੀ ਰਾਤ” ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲਦਾ ਗਿਆ ਹੈ।
