Vishwakarma Jayant : ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੈਵੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ (ਨਿਰਮਾਣਕਾਰ) ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਵਜੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਾਰੀ, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਕਾਰੀਗਰੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੂਜਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਫੈਕਟਰੀਆਂ, ਦੁਕਾਨਾਂ, ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਮਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ, ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਬਰਕਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੂਜਾ ਕੱਲ੍ਹ ਹੈ ਜਾਂ ਪਰਸੋਂ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਵੀਰਵਾਰ, 17 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜਯੰਤੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਕੰਨਿਆ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਸਵੇਰੇ 7:58 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 12:40 ਵਜੇ ਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਭਿਜੀਤ ਮਹੂਰਤ ਸਵੇਰੇ 11:51 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 12:40 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੈਵੀ ਰਚਨਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰੀਗਰੀ, ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤੇ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਦਿਨ ਲੋਕ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਤਸਵੀਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਫੈਕਟਰੀ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਹੋਵੇ, ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਸਮਾਨ, ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਔਜ਼ਾਰ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵਾਹਨ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ, ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਿੱਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਜਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੂਜਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ। ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ (ਚੌਕੀ) ‘ਤੇ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜਾ ਵਿਛਾਓ ਅਤੇ ਉਸ ‘ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਰੋਲੀ, ਅਕਸ਼ਤ (ਸਾਬਤ ਚੌਲ), ਚੰਦਨ ਦਾ ਲੇਪ, ਫੁੱਲ, ਹਾਰ, ਫਲ, ਮਠਿਆਈਆਂ ਅਤੇ ਨੈਵੇਦਯ (ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਗ) ਭੇਟ ਕਰੋ। ਗੰਗਾਜਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ। ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ‘ਤੇ ਰੋਲੀ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਤ ਲਗਾਓ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਫੁੱਲ ਵੀ ਭੇਟ ਕਰੋ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਆਰਤੀ ਕਰੋ, ਭੋਗ ਲਗਾਓ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵੰਡੋ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਦਿਨ ਹਵਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
