Reindeer Milk: ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀ ਠੰਡੀ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਲਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤਾਇਗਾ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਕਾਫ਼ੀ ਹੇਠਾਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਵੀ ਸੀਮਤ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਦੁਖਾ ਜਾਂ ਤਸਾਤਾਨ ਭਾਈਚਾਰਾ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਗਾਂ, ਮੱਝ ਜਾਂ ਬੱਕਰੀ ਪਾਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰੇਨਡੀਅਰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ, ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਊਨ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੁਖਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਖੋਵਸਗੋਲ ਸੂਬੇ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮੰਤੂ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰੇਨਡੀਅਰ ‘ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਰੇਨਡੀਅਰ ਦਾ ਦੁੱਧ ਕੱਢ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਰੇਨਡੀਅਰ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਬਾਰਹਸਿੰਗਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੇਨਡੀਅਰ ਜਾਂ Rangifer tarandus ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰੇਨਡੀਅਰ ਦਾ ਦੁੱਧ ਗਾੜ੍ਹਾ, ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖਾਸ ਸਵਾਦ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੇਹੱਦ ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰੇਨਡੀਅਰ ਦਾ ਦੁੱਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪੀਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਦਹੀਂ ਤੇ ਪਨੀਰ ਵਰਗੇ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਦੁਖਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਰੇਨਡੀਅਰ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਰੈੱਡ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੇਨਡੀਅਰ ਮਿਲਕ ਬਰੈੱਡ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੇਨਡੀਅਰ ਦਾ ਦੁੱਧ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਰੇਨਡੀਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਧ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ‘ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਢੋਣ ਲਈ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੇਨਡੀਅਰ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਊਨ ਵੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਹੱਦ ਮੁਸ਼ਕਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਨਡੀਅਰ ਦੁਖਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਹਾਰਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਦੁਖਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਰੇਨਡੀਅਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਨਵਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੇਨਡੀਅਰ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਜੰਗਲੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਬੇਹੱਦ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।