ਅਮਰੀਕਾ–ਇਰਾਨ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਨਾਕਾਮ: ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ‘Operation Epic Fury’ ਕਿਉਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ?

1 week पहले

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੈਕਸ (ਦੈਨਿਕ ਸਵੇਰਾ): ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋਈਆਂ ਤਿੰਨ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਦੇ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਤੇਹਰਾਨ “ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੰਵਰਧਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।” ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ‘ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਐਪਿਕ ਫਿਊਰੀ’ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਨਾਇਕ ਇਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਓਮਾਨ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਗਏ, ਵੱਖ‑ਵੱਖ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖੇ, ਲਾਲ ਲਕੀਰਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁੜ‑ਮੁੜ ਵਾਰਤਾਂ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਯਤਨ ਬੇਅਸਰ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ।

ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤਿੰਨ ਦੌਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਦੇਰੀ, ਧਮਕੀਆਂ ਅਤੇ “ਝੂਠੇ ਦਾਅਵਿਆਂ” ਦਾ ਇੱਕ ਪੈਟਰਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਇਰਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਾਰਤਾਕਾਰ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਗ਼ਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯੂਰੇਨਿਅਮ ਸੰਵਰਧਨ ਇਰਾਨ ਦਾ “ਅਟੱਲ ਅਧਿਕਾਰ” ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਸੰਵਰਧਿਤ ਯੂਰੇਨਿਅਮ ਦਾ ਇਰਾਨ ਕੋਲ ਲਗਭਗ 460 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸਟਾਕ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਰਾਂ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬਾਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇਸ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ “ਭਾਰੀ ਕੀਮਤ” ਚੁਕਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ।

ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਸੰਕਟ: ਜਿੱਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ‘ਤੇ ਫਸੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਉਡਾਣਾਂ, ਕੌਂਸੁਲ ਜਨਰਲ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸਮੀਖਿਆ

ਦੂਜੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤੋਂ ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਰਾਨ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਅਮਰੀਕੀ ਦਾਅਵੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।

ਤੀਸਰੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਨੇ ਪੰਜ ਤੋਂ ਸੱਤ ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ “ਜ਼ਰੂਰਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਮਝੌਤਾ” ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਵਰਧਨ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕ ਲੋੜਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੀ ਕਾਪੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਵਿਵਾਦ ਤੇਹਰਾਨ ਰਿਸਰਚ ਰਿਐਕਟਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਇਰਾਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚਿਕਿਤਸਕ ਆਇਸੋਟੋਪ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਿੱਚ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਸੰਵਰਧਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ 2015 ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ 3.67 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ IAEA ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਾਫੇਲ ਗਰੋਸੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਿਐਕਟਰ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੱਤ ਤੋਂ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਇੰਧਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਇਸੋਟੋਪ ਉਤਪਾਦਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ।

ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਪਰਮਾਣੂ ਇੰਧਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਰਾਨ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ “ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਜ਼ਤ” ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।

ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ: ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਰੌਣਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ

ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਮਿਸਾਈਲ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਾਂ ਨਵੀਆਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਰਤਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 2015 ਵਰਗਾ ਸਮਝੌਤਾ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸੈਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ।

ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਇਰਾਨ ਆਪਣਾ ਰਵੱਈਆ ਬਦਲੇ—ਜਿਵੇਂ ਸੰਵਰਧਨ ਛੱਡਣਾ ਅਤੇ ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾਹ ਅਤੇ ਹੁਥੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਗਠਜੋੜਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਤੋੜਨਾ—ਤਾਂ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹੇਗਾ। ਪਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਨ “ਕਦੇ ਵੀ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੱਤ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।”

28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਸਰਾਈਲ ਨੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕ ਢਾਂਚੇ, ਮਿਸਾਈਲ ਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਦੇ ਸਰਵੋਚ ਨੇਤਾ ਆਯਤੁੱਲਾਹ ਖ਼ਾਮਨਈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।

ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਇਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਇਸਰਾਈਲੀ ਹਿੱਤਾਂ ‘ਤੇ ਮਿਸਾਈਲ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੱਧ‑ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਹੋਰ ਵਧ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰੇ ਵਧੇ।

us-iran-talks-fail-why-washington