ਹਰ ਇਕ ਧਰਮ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਭਾਰਤ-ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੂਲ ਵਜੋ ਮਿਲ ਕੇ, ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਸਿਟੀ-ਪਿੱਟੀ ਗੁਲ ਕਰ ਛੱਡੀ!

9 months ਪਹਿਲਾ

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੈਸਕ: 1757 ਵਿੱਚ ਪਲਾਸੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੀ ਸੈਨਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਲਾਸੀ ਵਰਗੀ ਜਿੱਤ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਯੂਰਪੀ ਸੈਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ। 1760 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੀ ਸੈਨਿਕ ਤਾਕਤ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜਾ ਘੱਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ।

ਲੇਵਿਨ ਬੀ ਬੋਰਿੰਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਮੈਸੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਵਿਰੋਧੀ ਸਾਬਤ ਹੋਏ। ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਨੇ 1776 ਵਿੱਚ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਵਡਿਯਾਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਸੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਫੌਜ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬਿਆਂ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਰਫਾਨ ਹਬੀਬ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈਦਰ ਨੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਫੌਜ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਜਲ ਫੌਜ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।

ਇਸ ਸੂਬੇ ਦੀ ਤਾਂ ਹੋ ਗਈ ਬੱਲੇ-ਬੱਲੇ! ਸਾਡੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਕੱਦ ਮਿਲੇਗੀ ਵੱਧ ਤਨਖਾਂਵਾ ਦੀ ਖੂਸ਼ਖਬਰੀ..

ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਇੱਕ ਜਮਾਂਦਰੂ ਸੈਨਿਕ ਸਨ ਜੋ ਘੋੜਸਵਾਰੀ, ਤਲਵਾਰਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਬੰਦੂਕ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਉਹ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲੇ ਕਰਦੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਕਾਮਯਾਬੀ ਮਿਲਦੀ। ਉਹ ਸਾਦਗੀਪਸੰਦ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ, ਚਿੱਟੇ ਮਲਮਲ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ।

ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਸਨ। ਉਹ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਦਸਹਿਰਾ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੇਰੀ ਮੱਠ ਦੇ ਜਗਤਗੁਰੂ ਨੂੰ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਊਠ ਅਤੇ ਰੁਪਏ ਭੇਂਟ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਦੇਣ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।

1767 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰ ਨੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਸੈਨਿਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਈਫਲਾਂ ਅਤੇ ਤੋਪਾਂ ਸਨ। ਹੈਦਰ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਰਾਕੇਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਊਠਾਂ ਤੋਂ ਦਾਗੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਰਸਦ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਪਣਾਈ।

WATCH VIDEO: ਦੇਖੋ ਕਿਵੇਂ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਸੀ Rajvir Jawanda

1780 ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹੈਦਰ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਘੁੜਸਵਾਰ, 35 ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਅਤੇ 100 ਤੋਪਾਂ ਸਨ। ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ 8 ਹਜ਼ਾਰ ਸੈਨਿਕ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਸਕੇ। ਹੈਦਰ ਨੇ ਮਦਰਾਸ, ਵੈੱਲੋਰ ਅਤੇ ਆਰਕੋਟ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲਗਾ ਕੇ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਰਸਦ ਸਪਲਾਈ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

25 ਅਗਸਤ 1780 ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਹੈਕਟਰ ਮੁਨਰੋ ਨੇ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਹੈਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਲੱਖ ਫੌਜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਕਰਨਲ ਬੇਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮਿਲਿਆ ਪਰ ਭਾਰੀ ਬਰਸਾਤ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਫੌਜ 11 ਦਿਨ ਲੱਗ ਕੇ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ 11 ਹਜ਼ਾਰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਮੁਨਰੋ ਅਤੇ ਬੇਲੀ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।

6 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਝੜਪ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੇਲੀ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈਆਂ। ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬੇਲੀ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਦੂਰੋਂ ਲੜੀ ਗਈ ਅਤੇ ਹੈਦਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸਫਲ ਰਹੀ।

• ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ।
• ਫ੍ਰੈਂਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਫੌਜ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਈ, ਰਾਕੇਟਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ।
• 1767 ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ, 1780 ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਮਲਾ।
• ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਰਸਦ ਸਪਲਾਈ ਤਬਾਹ, ਮੁਨਰੋ ਅਤੇ ਬੇਲੀ ਦੀ ਫੌਜ ਘੇਰੀ ਗਈ, ਬੇਲੀ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਅਤੇ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਰਾਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਨੇ ਕਿਂਵੇ ਸਭ ਦੀ ਰੇਲ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਤੇ ਕਿਵੇ ਜੋਸ਼ ਚ ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠਾ ਸੀ

1782 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰ ਦੀ ਪਿੱਠ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਫੋੜਾ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਫੋੜੇ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵਧਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਹੈਦਰ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਐਂਗਲੋ-ਮੈਸੂਰ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਹੈਦਰ ਦੀ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਗਤੀ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 7 ਦਸੰਬਰ, 1782 ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਸਿਖ਼ਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਇਸ ਸ਼ਖ਼ਸ ਨੇ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ।

ਸ਼ਾਮਾ ਰਾਓ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ, ‘ਮਾਡਰਨ ਮੈਸੂਰ ਫਰਾਮ ਬਿਗਨਿੰਗ ਟੂ 1868’ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, “ਇਹ ਕਹਿਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਤਿਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਹੈਦਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।”

1769 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਨੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੇਰੀ ਮੱਠ ਦੇ ਜਗਤਗੁਰੂ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਊਠ, ਪਾਲਕੀ ਅਤੇ ਰੁਪਏ ਭੇਂਟ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੋਇਆ। 1767 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰ ਨੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਸੈਨਿਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਈਫਲਾਂ ਅਤੇ ਤੋਪਾਂ ਸਨ। ਹੈਦਰ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਰਾਕੇਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਊਠਾਂ ਤੋਂ ਦਾਗੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਰਸਦ ਲਈ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਪਣਾਈ।

ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੈਦਰ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕਰਨੀ ਪਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 1780 ਵਿੱਚ ਵਾਦਗਾਓਂ ਦੀ ਸੰਧੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰਾਠਾ ਨੇਤਾ ਨਾਨਾ ਫੜਨਵੀਸ ਨੇ ਹੈਦਰ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮਿਲ ਕੇ ਲੜਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੇ ਵੀ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਤਿੰਨਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੱਢਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।

25 ਅਗਸਤ 1780 ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਹੈਕਟਰ ਮੁਨਰੋ ਨੇ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਹੈਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਲੱਖ ਫੌਜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਕਰਨਲ ਬੇਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮਿਲਿਆ ਪਰ ਭਾਰੀ ਬਰਸਾਤ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਫੌਜ 11 ਦਿਨ ਲੱਗ ਕੇ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ 11 ਹਜ਼ਾਰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਮੁਨਰੋ ਅਤੇ ਬੇਲੀ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।

6 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਝੜਪ ਹੋਈ। ਬੇਲੀ ਦੀ ਫੌਜ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੈਦਰ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਬੇਲੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। 50 ਤੋਪਾਂ ਨੇ ਅਰਧ-ਚੱਕਰ ਬਣਾ ਕੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ।

ਬੇਲੀ ਨੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਸੈਨਿਕ ਫਾਇਰਿੰਗ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹੈਦਰ ਨੇ ਸਮਰਪਣ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਘੁੜਸਵਾਰਾਂ ਨੇ ਹਾਰੀ ਹੋਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਕੁਝ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੈਦੀ ਬਣੇ। ਬੇਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੱਤ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਤੋਪ ਗੱਡੀ ‘ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਹੈਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।

• ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਨੇ 1780 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ।
• ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਾਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਫੌਜ, ਰਾਕੇਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਰਸਦ ਲਈ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ।
• ਮਰਾਠਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਯੋਜਨਾ, ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਰਸਦ ਤਬਾਹ।
• ਮੁਨਰੋ ਅਤੇ ਬੇਲੀ ਦੀ ਫੌਜ ਘੇਰੀ ਗਈ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਦਾ ਕਤਲ, ਬੇਲੀ ਕੈਦੀ ਬਣਿਆ।