ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ (ਟਿਊਬਰਕੁਲੋਸਿਸ) ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ 10 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਕੁੱਲ 121 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਟੀਬੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਜਦਕਿ 1,870 ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਤੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ 97,647 ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 744 ਔਰਤਾਂ ਸਮੇਤ 1,870 ਲੋਕ ਟੀਬੀ ਪੀੜਤ ਪਾਏ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 121 ਮਰੀਜ਼ ਮਲਟੀ-ਡਰੱਗ ਰੋਧਕ ਟੀਬੀ (ਐਮਡੀਆਰ-ਟੀਬੀ) ਨਾਲ ਸੰਕਰਮਿਤ ਸਨ ਜਦਕਿ 211 ਮਰੀਜ਼ ਐੱਚਆਈਵੀ ਅਤੇ ਟੀਬੀ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਪਾਏ ਗਏ। ਉਮੀਦਜਨਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 82% ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਗੁਲਾਬੀ ਠੰਡੀ ਦੀ ਦਸਤਕ, ਮੌਸਮ ਨੇ ਲਿਆ ਸਰਦੀ ਵੱਲ ਰੁਖ
ਉਮਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ 1,761 ਮਰੀਜ਼ 14 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਸਨ ਜਦਕਿ 104 ਮਰੀਜ਼ 14 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟੀਬੀ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵੱਡਿਆਂ ਸਗੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਨਾਲ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧੀ ਹੈ:
- 2020: 31 ਮੌਤਾਂ
- 2021: 46
- 2022: 87
- 2023: 119
- 2024: 136
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 540 ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ 11,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 2024 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 2,307 ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟੀਬੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹਨ। ਹਾਲ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 2024 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਮਰੀਜ਼ ਮਲਟੀ-ਡਰੱਗ ਰੋਧਕ ਟੀਬੀ ਨਾਲ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਟੀਬੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਕਈ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹਾਲੇ ਵੀ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਨਿਕਸ਼ੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਰਾਹੀਂ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅੱਜ ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ (19-Oct-2025) ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ
ਟੀਬੀ ਮੁਕਤ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2025 ਤੱਕ ਟੀਬੀ ਮੁਕਤ ਭਾਰਤ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਮੁਰਮੂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ “ਨਿਕਸ਼ੇ” ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਟੀਬੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਜਾਂ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਕਰਵਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਈਚਾਰਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਧਾਉਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਕਦਮ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮਾਮਲੇ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2024 ਤੱਕ 21.69 ਲੱਖ ਨਵੇਂ ਟੀਬੀ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜੋ ਕਿ 2020 ਦੇ 18.05 ਲੱਖ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਵਾਧੂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਆਏ ਹਨ ਪਰ ਟੀਬੀ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਟੀਚਾ
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ 2030 ਤੱਕ ਟੀਬੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਟੀਚੇ ਨੂੰ 2025 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਕਾਂਕਸ਼ੀ ਪਰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੜੀ ਹੈ। ਮਿਜ਼ੋਰਮ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਹਨ। ਇਲਾਜ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਰ ਉਮੀਦਜਨਕ ਹੈ ਪਰ ਵਧ ਰਹੀ ਗਿਣਤੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ, ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ ਮਿਲ ਕੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਸਹਾਇਤਾ ਵੱਲ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੇ ਤਾਂ ਜੋ 2025 ਤੱਕ ਟੀਬੀ ਮੁਕਤ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਹਕੀਕਤ ਬਣ ਸਕੇ।