ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, 17 ਜੂਨ (ਆਈਏਐਨਐਸ)। ਤਿੱਬਤੀ ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਾਬਰਟ ਥਰਮਨ ਦਾ 84 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ‘ਤਿੱਬਤ ਹਾਊਸ ਯੂਐਸ’ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਥਰਮਨ ਨੂੰ ‘ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ’ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ – ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ – ਅਤੇ ਉਹ ਤਿੱਬਤੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਨੇਤਾ, ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੋਸਤ ਸਨ।
Deeply saddened by the passing of Professor Robert Thurman, one of the world’s foremost scholars of Buddhism and a great friend of India.
— India in New York (@IndiainNewYork) June 17, 2026
Professor Thurman’s lifelong dedication to Indo-Tibetan Buddhist studies helped to bring the timeless wisdom of Lord Buddha to generations… pic.twitter.com/7ALcKuUW7T
‘ਤਿੱਬਤ ਹਾਊਸ ਯੂਐਸ’ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, “ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਰੌਬਰਟ ਏ.ਐਫ. ਥਰਮਨ ਦਾ ਮੰਗਲਵਾਰ, 16 ਜੂਨ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਵੁੱਡਸਟਾਕ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਬੋਧੀ ਵਿਦਵਾਨ, ‘ਤਿੱਬਤ ਹਾਊਸ ਯੂਐਸ’ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ, ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਇਆ।” ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, “ਥਰਮਨ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਿੱਜਤਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।”
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ 21 ਜੂਨ, 2023 ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਥਰਮਨ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਥਰਮਨ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਬੋਧੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੋਧੀ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਬੋਧੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਯਤਨਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।
X ‘ਤੇ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਂਸਲੇਟ ਜਨਰਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰੌਬਰਟ ਥਰਮਨ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਚੇ ਦੋਸਤ ਹਨ।”
ਕੌਂਸਲੇਟ ਜਨਰਲ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਥਰਮਨ ਦੇ ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਬੋਧੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਮੀਰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ। ਅਸੀਂ ਨੀਨਾ ਥਰਮਨ ਅਤੇ ਸੋਗਗ੍ਰਸਤ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਡੂੰਘੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।” ਕੇਂਦਰੀ ਤਿੱਬਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ (CTA) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਥਰਮਨ ਨੇ ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਥਰਮਨ ਨੇ ‘ਤਿੱਬਤ ਹਾਊਸ ਯੂਐਸ’ ਅਤੇ ‘ਅਮੈਰੀਕਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਬੁੱਧਿਸਟ ਸਟੱਡੀਜ਼’ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਤਿੱਬਤੀ ‘ਕਾਂਗਯੂਰ’ ਤੋਂ ‘ਵਿਮਲਕਿਰਤੀ ਸੂਤਰ’ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਥਰਮਨ ਤਿੱਬਤੀ ਬੋਧੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। 1997 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ 25 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2006 ਵਿੱਚ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ “ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ” ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।
