ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਦੈਨਿਕ ਸਵੇਰਾ): ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਲੀਰਾਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਆਮ ਉਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਿਸੇ VIP ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ 9 ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਲਈ 10–11 ਗਾਰਡ ਤੈਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕਾਰਨ ਹੈ — ‘ਨੂਰਜਹਾਂ’ ਆਮ। ਇਹ ਆਮ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਰ, ਦੁਲਭਤਾ ਅਤੇ ਖਾਸ ਸੁਆਦ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਕੀਮਤ ਪ੍ਰਤੀ ਫਲ 1500 ਤੋਂ 3000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਐਡਵਾਂਸ ਬੁਕਿੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ
ਆਲੀਰਾਜਪੁਰ ਦੇ ਜੂਨਾ ਕੱਟੀਵਾਡਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸ਼ਿਵ ਆਮ ਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਇਹ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਾਰਮ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕ ਕਿਸਾਨ ਭਰਤਰਾਜ ਸਿੰਘ ਜਾਦਵ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨ ਖੇਤਰ ਦੀ ਹੈ। 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਬਨਮਾਹ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇਸਦੇ ਪੌਦੇ ਲਿਆਏ ਸਨ। ਅੱਜ ਭਰਤਰਾਜ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦੇ 9 ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 20–25 ਸਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰਾਫਟਿੰਗ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ 11 ਨਵੇਂ ਪੌਦੇ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜੋਂ:
ਮੁੰਬਈ vs ਰਾਜਸਥਾਨ: ਇੱਕ ਮੈਚ, ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ; ਕੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਖੋਹ ਲਵੇਗੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੁਪਨਾ?
ਮੁੰਬਈ vs ਰਾਜਸਥਾਨ: ਇੱਕ ਮੈਚ, ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ; ਕੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਖੋਹ ਲਵੇਗੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੁਪਨਾ?
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
- ਇੱਕ ਆਮ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 2 ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਰੰਗ ਆਕਰਸ਼ਕ, ਸੁਗੰਧ ਖਾਸ ਅਤੇ ਸੁਆਦ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਇੱਕ ਆਮ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਰੱਖਿਆ
ਦਰੱਖਤਾਂ ‘ਤੇ ਸੀਮਿਤ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਫਲ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਫਾਰਮ ‘ਤੇ 9 ਗਾਰਡ ਤੈਨਾਤ ਹਨ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਗ
ਨੂਰਜਹਾਂ ਆਮ ਦੀ ਮੰਗ UAE, ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ, ਕਤਰ, ਕੂਵੈਤ, ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ, UK, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੈ। ਸੀਮਿਤ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਰਨ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ‘ਲਗਜ਼ਰੀ ਮੈੰਗੋ’ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪਛਾਣ
1999 ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਇਸ ਆਮ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਵਧਿਆ, ਸਗੋਂ ਆਲੀਰਾਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ।
ਫਾਰਮ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ
ਭਾਵੇਂ ਨੂਰਜਹਾਂ ਇੱਥੇ ਦਾ ‘ਕਿੰਗ’ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਹਾਪੁਸ, ਲੰਗੜਾ, ਕੇਸਰ, ਜੰਬੋ ਕੇਸਰ, ਪਾਇਰੀ, ਮਾਲਗੋਬਾ, ਰੌਸ, ਮਕਰਮ, ਕੇਲਾ ਆਮ, ਗੁਲਾਬ-ਏ-ਖਾਸ ਅਤੇ ਚੰਦੈਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਦਰਜਨਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵੀ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
noor-jahan-mango-from-afghanistan