ਨੌਤਪਾ 9 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਮਈ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ ਜੂਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਗਰਮੀ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ “ਨੌ” (9) ਅਤੇ “ਤਪ” (ਗਰਮੀ) ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਮੰਨਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸੂਰਜ ਰੋਹਿਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਾਪਮਾਨ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀਟਵੇਵ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਨੌਤਪਾ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਦਿੱਲੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹਰਿਆਣਾ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਾ ਅਕਸਰ 45 ਤੋਂ 48 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਦਿਨਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨੌਤਪਾ ਸਿਰਫ਼ ਗਰਮੀ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਮਾਨਸੂਨ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੇਜ਼ ਤਪਸ਼ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਮੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੌਤਪਾ ਦੇ ਦਿਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਪੈਟਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਨੌਤਪਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਗਰਮੀ ਕਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਕੀੜੇ, ਫਫੂੰਦ ਅਤੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੱਛਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨੌਤਪਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ “ਰੋਗਾਣੂ-ਮੁਕਤੀ” ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਰਮੀ ਰਾਹੀਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਨੌਤਪਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲਾ ਗਰਮੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਕ ਸੰਤੁਲਿਤ ਮੌਸਮੀ ਚੱਕਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।