Maha Shivratri 2026 : ਇਸ ਸਾਲ, ਮਹਾ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ 15 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਮਹਾ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬੇਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਭਾਵ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ।
ਸਨਾਤਨੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਰਹੱਸਮਈ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਉਹ ਆਦਰਸ਼ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ, ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼, ਕਾਰਤੀਕੇਯ ਅਤੇ ਨੰਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਕੈਲਾਸ਼ ਪਹਾੜ ‘ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੈਲਾਸ਼ਪਤੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਚਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ: ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਕਿਉਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ? ਆਓ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰੀਏ।
Lifestyle : ਟੀਨਏਜ਼ਰ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਡਾਂਟ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਅਪਣਾਓ ਇਹ ਤਰੀਕਾ…ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਮੰਨੇਗਾ ਤੁਹਾਡੀ ਹਰ ਗੱਲ
ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਕਿਉਂ ਚੁਣਦੇ ਹਨ?
ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ, ਪਾਰਵਤੀ, ਗਣੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਰਤੀਕੇਯ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਲ ਭਰ ਲਈ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਭੀੜ-ਭੜੱਕਾ, ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰਿਕ ਮੋਹ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਰਥ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ ਇਸਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਯਾਤਰਾ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ‘ਤੇ, ਸਰੀਰ, ਇਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਕੁਝ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਆਤਮਾ ਹੀ ਬਚਦੀ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਤਮਾ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਇਸ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਇੱਕੋ ਚੱਕਰ ਦੇ ਦੋ ਪਹਿਲੂ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਦਾ ਅੰਤ ਹੋਣਾ ਤੈਅ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
