ਪੁਰੀ: ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਦੀ ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ (ਰਥ ਉਤਸਵ) ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ‘ਸਨਾਨ ਪੂਰਨਿਮਾ’ (ਇਸ਼ਨਾਨ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ) ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਰਸਮੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ, ਭਗਵਾਨ ਬਲਭਦਰ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਸੁਭਦਰਾ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਹ 15 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ‘ਅਨਾਸਰ ਘਰ’ (ਆਰਾਮ ਕਮਰੇ) ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਬਿਮਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੰਦਰ ਦਾ ‘ਰਤਨ ਸਿੰਘਾਸਨ’ (ਰਤਨ-ਜੜੇ ਹੋਏ ਸਿੰਘਾਸਨ) ਖਾਲੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਦਰਸ਼ਨ (ਦੇਖਣ) ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ, ਰਵਾਇਤੀ ਪਟਚਿਤ੍ਰ ਕਲਾ – ਜਿਸਨੂੰ ‘ਪਤੀ ਦੇਵਤਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ – ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਹਨਾਂ ਪਟਚਿਤ੍ਰ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਿੱਟਾ ਰੰਗਦਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸ਼ੈੱਲਾਂ ਦੇ ਪਾਊਡਰ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰੀਕ ਪੀਸ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਉਂ ਕੇ, ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਦੁੱਧ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਾ ਰੰਗਦਾਰ ਤੇਲ ਦੇ ਦੀਵਿਆਂ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਕੋਲੇ, ਜਾਂ ਸੜੇ ਹੋਏ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਦਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਲ ਰੰਗਦਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਖਣਿਜ ਹਿੰਗੁਲ (ਸਿਨਾਬਾਰ) ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲਾਕ ਅੱਪ 2′ ‘ਚ ਹਰਸ਼ਦ ਦੇ ਖੁਲਾਸੇ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਫਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹਵਾ
ਪੀਲਾ ਰੰਗਦਾਰ ਹਰੀਤਲ (ਸੰਤਰਾ) ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹਲਦੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਰਾ ਰੰਗਦਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਹਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਰਸ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟਿਕਾਊਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਕੈਥਾ (ਲੱਕੜ ਦੇ ਸੇਬ) ਫਲ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਗੂੰਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਈਡਿੰਗ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੰਗ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਕੈਨਵਸ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਚਿਪਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਕੈਨਵਸ (ਪੱਟੀ) ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਿਆਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ। ਪੇਂਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਇਮਲੀ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਪੇਸਟ ਅਤੇ ਚਾਕ ਪਾਊਡਰ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਲੇਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੁੰਝਲਦਾਰ *ਪੱਟਾਚਿੱਤਰ* ਕਲਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਕਲਾਕਾਰ-ਸੇਵਕ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਮਹਾਰਾਣਾ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ‘ਅਨਾਸਰ ਪੱਟੀ’ ਪੇਂਟਿੰਗ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਜੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਾਲਾਨਾ *ਅਨਾਸਰ* ਸਮਾਂ – ਜੋ ਕਿ ਸਨਾਹ ਯਾਤਰਾ (ਇਸ਼ਨਾਨ ਤਿਉਹਾਰ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ – ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ: PM ਮੋਦੀ ਨੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਦੋ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਲੀਗਾਂ ਦੀ ਕੀਤੀ ਖੁਲ ਕੇ ਸ਼ਲਾਘਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਦੇਵਤੇ 15 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ (ਜਨਤਕ ਦਰਸ਼ਨ) ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਸੇਵਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਨੰਤ ਨਾਰਾਇਣ, ਭਗਵਾਨ ਬਲਭਦਰ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਨੰਤ ਵਾਸੂਦੇਵ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਸੁਭਦਰਾ ਨੂੰ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਨੰਤ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਚਾਰ-ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪੱਟਾਚਿੱਤਰ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਮਹਾਰਾਣਾ ਨੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸੇਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ, ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਰਸਾਇਣਕ ਜਾਂ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਕੁਦਰਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਟਾ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਪਾਊਡਰ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੀਲਾ ਹਰੀਤਲ (ਸਜਣਾ) ਤੋਂ, ਲਾਲ ਹਿੰਗੁਲ (ਸਿਨਾਬਰ/ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਖਣਿਜ ਪੱਥਰ) ਤੋਂ, ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਲਖ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੁਦਰਤੀ, ਵਾਤਾਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰੰਗ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰਸਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪੱਟਾਚਿੱਤਰ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਰਪਣ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ 5:00 ਵਜੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ 5:00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵਜੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਾਨਤਾ ਹੈ; ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਵੇਰੇ 3:00 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, *ਪਟਚਿਤ੍ਰਾਂ* ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। *ਅਨਾਸਰ* ਕਾਲ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, *ਪਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ* ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ, ਆਪਣੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਨਤਕ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਮਹਾਰਾਣਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪੁਰਖਿਆਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਮਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
Lord Jagannath will not be seen for 15 days