ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ: ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦੇ ਮੇਅਰ ਜ਼ੋਹਰਾਨ ਮਮਦਾਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕੋਹਿਨੂਰ ਹੀਰੇ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਗਰਮਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਾ ਚਾਰਲਸ ਤੀਜੇ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੋਹਿਨੂਰ ਹੀਰੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨਗੇ।
ਮੇਅਰ ਮਮਦਾਨੀ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?
ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ, ਮਮਦਾਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਹਿਨੂਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਹੀਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਅਨਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਉਹ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 9/11 ਦੇ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਚਾਰਲਸ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਮਮਦਾਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਹਿਨੂਰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਉਠਾਉਂਦੇ।
ਕੋਹਿਨੂਰ ਹੀਰੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਕੋਹਿਨੂਰ ਹੀਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੀਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਲੂਰ ਖਾਨ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਸਮੇਤ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸੀ। 1849 ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਨਾਬਾਲਗ ਸ਼ਾਸਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਰਾਹੀਂ, ਹੀਰੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਅੱਜ, ਇਹ ਟਾਵਰ ਆਫ਼ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਮੰਗ
ਭਾਰਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੋਹਿਨੂਰ ਹੀਰੇ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖੋਹੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ “ਲੁੱਟੀ ਹੋਈ ਵਿਰਾਸਤ” ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਮਦਾਨੀ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਚਾਰਲਸ 11 ਸਤੰਬਰ, 2001 ਨੂੰ ਵਨ ਵਰਲਡ ਟ੍ਰੇਡ ਸੈਂਟਰ ‘ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ 25ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਮਮਦਾਨੀ ਦਾ ਸਬੰਧ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮੇਅਰ ਜ਼ੋਹਰਾਨ ਮਮਦਾਨੀ ਦੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਸਬੰਧ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਮੀਰਾ ਨਾਇਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਿਆਨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ , ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਮਦਾਨੀ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਸ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਕੋਹਿਨੂਰ ਵਰਗੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਵਸਤੂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ।