Karwa Chauth 2026: ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਅੱਜ, 29 ਅਕਤੂਬਰ 2026, ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਵਿਆਹੁਤਾ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਆਰ, ਭਰੋਸੇ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਗੀ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਨ ਭਰ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਚੰਦ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ, ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ, ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਰਵਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰਵਾ ਚੌਥ 2026: ਵਰਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ
ਹਿੰਦੂ ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦਾ ਵਰਤ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚਤੁਰਥੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਵਰਤ 29 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਹੈ। ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਚਤੁਰਥੀ ਤਿਥੀ 29 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਲਗਭਗ 1:06 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਰਾਤ 10:09 ਵਜੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਪੂਜਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮ 5:38 ਤੋਂ 6:56 ਵਜੇ ਤੱਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਸਮਾਂ ਰਾਤ 8:17 ਵਜੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ 8:18 ਵਜੇ ਹੈ। ਚੰਦ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਪੰਚਾਂਗ ਤੋਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸਰਗੀ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ
ਕਰਵਾ ਚੌਥ ’ਤੇ ਸਰਗੀ ਖਾਣ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਸ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਸਰਗੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਲ, ਮਠਿਆਈਆਂ, ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਗੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਲਈ ਕਰਵਾ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਪਾਤਰ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਲੋਟਾ, ਛਲਣੀ, ਪੂਜਾ ਦੀ ਥਾਲੀ, ਦੀਵਾ, ਘਿਓ, ਰੂੰ ਦੀ ਬੱਤੀ, ਰੋਲੀ, ਕੁਮਕੁਮ, ਅਕਸ਼ਤ, ਹਲਦੀ, ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਮਠਿਆਈਆਂ ਅਤੇ ਧੂਪ-ਅਗਰਬੱਤੀ ਤਿਆਰ ਰੱਖੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ, ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ: ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਰਾਤ ਤੱਕ
ਸਵੇਰੇ ਸਰਗੀ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚੌਕੀ ’ਤੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰੋ। ਦੀਵਾ ਜਗਾ ਕੇ ਰੋਲੀ, ਅਕਸ਼ਤ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਮਠਿਆਈਆਂ ਅਰਪਿਤ ਕਰੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਵਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰੋ। ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦੀ ਵਰਤ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਆਰਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣ ’ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਛਲਣੀ ਰਾਹੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਦ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਤੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦੀ ਕਥਾ: ਵੀਰਾਵਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਨਾਲ ਵੀਰਾਵਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਥਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਇੱਕ ਸਾਹੂਕਾਰ ਦੀ ਧੀ ਵੀਰਾਵਤੀ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਭੈਣ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਭੁੱਖੀ-ਪਿਆਸੀ ਰਹਿ ਕੇ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਭੈਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ’ਤੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੂਰੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਵੀਰਾਵਤੀ ਨੇ ਉਸ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਚੰਦ ਸਮਝ ਕੇ ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹ ਲਿਆ। ਕਥਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤੀ ਬਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ। ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨਦਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ’ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਸਹੀ ਦਰਸ਼ਨ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਵਰਤ ਕਥਾ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰਵਾ ਚੌਥ ’ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਵੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਦੇ ਮੁਹੂਰਤ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ। ਵਰਤ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਦਵਾਈ ਲੈਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭੁੱਖੇ-ਪਿਆਸੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਵੋ।