Kanwar Yatra 2026 : ਕਾਂਵੜ ਯਾਤਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਮ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ; ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ, ਸ਼ਰਧਾ ਦੀ ਇੱਕ ਗਾਥਾ ਹੈ ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਾਂਵੜਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਿਰ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ‘ਤੇ ਜਲਭਿਸ਼ੇਕ (ਰਸਮ ਇਸ਼ਨਾਨ) ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਖਾਸ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਕੰਵਰ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸ਼ਰਾਵਣ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਜਲਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹੱਤਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕਾਂਵੜੀਆ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਆਪਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਂਵੜ ਯਾਤਰਾ 2026 ਦੀ ਮਿਆਦ
ਕਾਂਵੜ ਯਾਤਰਾ 30 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਤੋਂ 28 ਅਗਸਤ, 2026 ਤਕ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪੜਾਅ 11 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਵਣ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਾਵਣ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦਾ ਜਲਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਸਮਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2026 ਵਿੱਚ ਕਾਂਵੜ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ
ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਵਣ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਸਾਵਣ ਸੋਮਵਾਰ, ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਅਤੇ ਸਾਵਣ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਾਵਣ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਲ, ਸਾਵਣ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ 11 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਦਿਨ ਭਰ ਉਪਲੱਬਧ ਰਹੇਗਾ।
ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਂਵੜੀਆ ਕੌਣ ਸੀ?
ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਾਵੜ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ: ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਕਿਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ? ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਈ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:
ਭਗਵਾਨ ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ ਨੇ ਤ੍ਰੇਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵੜ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ – ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਂਵੜੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਢਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਵਿਖੇ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਗਪਤ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਜਲਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਕਾਂਵੜ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਕਹਾਣੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰਵਣ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਾਂਵੜ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ – ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਰਵਣ ਕੁਮਾਰ ਆਪਣੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਂਵੜ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਯਾਤਰਾ ‘ਤੇ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਜਲ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਂਡਾ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ। ਇਸਨੂੰ ਵੀ ਕਾਂਵੜ ਯਾਤਰਾ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਵਣ ਦੀ ਕਾਂਵੜ ਯਾਤਰਾ – ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਵੀ ਕਾਂਵੜ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ (ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮੰਥਨ) ਦੌਰਾਨ ਨਿਕਲੇ ਜ਼ਹਿਰ (ਹਲਾਲਾ) ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਸੜਨ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਾਂਵੜ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਇਸ਼ਨਾਨ (ਅਭਿਸ਼ੇਕ) ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਠੰਢਕ ਮਿਲੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਵੜ ਯਾਤਰਾ ਪਰੰਪਰਾ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
