INS Nipun Submarine : ਅੱਜ, ਸੋਮਵਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਮੋਟੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਮੌਸਮੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਫਸੀਆਂ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਅਤੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨ ਜਾਂ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਈਐਨਐਸ ਨਿਪੁਣ ਸਾਰੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਇਨਪੁਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਅੱਜ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
🇮🇳 Strength beneath the surface.#IndianNavy’s #Nipun, the second #Nistar class Diving Support Vessel, strengthens deep-sea diving, underwater intervention and submarine rescue capabilities.
— IN (@IndiannavyMedia) August 29, 2026
A boost to specialised underwater operations and #Aatmanirbharta. ⚓🌊… pic.twitter.com/ZNhYPoz8fY
ਆਈਐਨਐਸ ਨਿਪੁਣ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਕੀ ਹਨ?
ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਲਈ ਕਈ ਵਿਲੱਖਣ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਆਈਐਨਐਸ ਨਿਪੁਣ ਦਾ ਲਗਭਗ 75 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਐਮਐਸਐਮਈਜ਼ ਨੇ ਇਸਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਰੋਤਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅੱਜ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨੇਵਲ ਡੌਕਯਾਰਡ ਵਿਖੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
INS Nipun, the Indian Navy’s 2nd Nistar-class, state of the art Diving Support Vessel, will be commissioned on 31 August 2026. 🇮🇳⚓ pic.twitter.com/BqZ5rYvLgO
— Defence Core (@Defencecore) August 29, 2026
ਨਿਪੁਣ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਕੀ ਹੋਣਗੀਆਂ?
ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਆਈਐਨਐਸ ਨਿਪੁਣ ਇੱਕ ਆਮ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸਦੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗੋਤਾਖੋਰੀ, ਪਣਡੁੱਬੀ ਬਚਾਅ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਮਲਬਾ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਿਪੁਣ ਉੱਥੇ ਕਦਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰਵਾਇਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ‘ਮਾਲਵਾਨ’ – ਇੱਕ ਪਣਡੁੱਬੀ-ਵਿਰੋਧੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਜਹਾਜ਼ – ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੇੜੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਆਈਐਨਐਸ ਨਿਪੁਣ ਇੰਨਾ ਖਾਸ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ‘ਮਦਰ ਸ਼ਿਪ’ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਫਸੀਆਂ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਜਾਂ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ।
ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ। ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾਈ ‘ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ।
ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ।
ਮਲਬੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗੁੰਮ ਹੋਈ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ।
ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰਿਮੋਟ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਰੋਬੋਟਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ।
ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ।
ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਲੈਸ।
ਸਮੁੰਦਰੀ ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਮੌਸਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਪਾਣੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
