
ਅੱਜ ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ : ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੪॥ਕਲਿਯੁਗ ਦਾ ਧਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛੱਡਾਂ? ਹਰਿ ਹਰਿ ਜਪੁ ਬੇਦੀ ਹਰਿ ਤੁਲਹਾ ਹਰਿ ਜਪਿ ਤਰੈ ਤਰਕੀ ॥੧॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਹਰਿ ਜਨ ਕਾ ਮਾਣ ਹੈ ਹਰਿ ਹਰਿ ਜਪਨੁ ਜਪਾਵਹੁ ਅਪਨਾ ਹਮ ਮਾਗਿ ਭਗਤਿ ਏਕਾਕੀ ॥ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹੋ। ਜੋ ਹਰਿ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰਿ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਰਿ ਬਚਨਾਕੀ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਲੇਖਾ ਚਿਤ੍ਰ ਗੁਪਤਿ ਲਿਖਿਆ, ਸਭਿ ਰਹਿਆ ਰਹਿਆ ॥੨॥ ਹਰਿ, ਮਨਿ ਹਰਿ, ਹਰਿ ਲਾਗੀ ਸੰਗਤਿ ਸਾਧ ਜਨਾ ਕੀ॥ ਦੀਨਿਆਰੁ ਸੂਰੁ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਅਗਨਿ ਬੁਝਨਿ ਸਿਵ ਚਰਿਓ ਚੰਦੁ ਚੰਡਕੀ ॥੩॥ ਤੂੰ ਪੂਰਵਜ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਸੇਵਕ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰ। ॥੪॥੬॥

ਅੱਜ ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਅਰਥ:- ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ (ਦੁਨਿਆਵੀ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ) ਬਚਾ। ਹੇ ਹਰੀ! ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਜਪਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ। ਮੈਂ (ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ) ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਦਾਨ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੋ। ਹੇ ਭਰਾ! ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਧਰਮ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਾਂ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? (ਉੱਤਰ-) ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਣਾ ਕਿਸ਼ਤੀ ਹੈ, ਨਾਮ ਹੀ ਸੰਤੁਲਨ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ ਉਹ ਤੈਰਾਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ (ਸੰਸਾਰ ਦਾ) ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1. ਹੇ ਭਰਾ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਿਆ, ਉਹ ਸੇਵਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਤਰਾ ਗੁਪਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਜੋ ਵੀ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਧਰਮਰਾਜ ਦਾ ਸਾਰਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਨਿਪਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2. ਹੇ ਭਰਾ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਿਆ , ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਲਿਆਣ ਰੂਪ (ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ) ਠੰਢਾ ਚੰਦਰਮਾ ਉੱਠਿਆ, ਜਿਸਨੇ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ) ਇੱਛਾ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਝਾ ਦਿੱਤਾ; (ਜਿਸਨੇ) (ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੇ) ਝੁਲਸਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ। 3. ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ! ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈਂ; ਇੰਦਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ (ਹਰ ਥਾਂ) ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ! ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਨਾਨਕ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾ। 4.6।