ਈਰਾਨ ਨੇ ਰਣਨੀਤਕ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੇ Strait of Hormuz ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਆਮਦਨ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਖਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਟੋਲ ਟੈਕਸ ਵਸੂਲ ਕੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਮਦਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਟੋਲ ਤੋਂ ਆਮਦਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਈਰਾਨੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪ ਸਪੀਕਰ Hamidreza Haji Babaei ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਟੋਲ ਰਕਮ ਸਿੱਧੀ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਕ ਆਮਦਨ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰਣਨੀਤਕ ਜਲਮਾਰਗ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇਲ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਮਾਨ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਹਰ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਫੀਸ ਲਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਲ ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ
ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ Alireza Salimi ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟੋਲ ਦੀ ਰਕਮ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਲ ਰਕਮ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਫੀਸ ਲਈ ਗਈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੇਰਵਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਣਾਅ
ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਜਹਾਜ਼ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਟੋਲ ਅਦਾ ਕਰੇਗਾ, ਉਸਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ। ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਜਲਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਯਤਨ ਵੀ ਵਧਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਈਰਾਨ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਲੀਵਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ । ਟੋਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਵਧਿਆ ਹੈ । ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਹੇ ਹਨ।