Guru Gobind Singh Ji 5Ks Vision : ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਇੱਕ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾਈ ਬਲਕਿ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਦੇ ਸਬਕ ਵੀ ਸਿਖਾਏ। 1699 ਵਿੱਚ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸਿਰਜਿਆ ਜੋ ਅਨਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਢਾਲ ਬਣ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਪੰਜ ਕਕਾਰ ਹਨ।
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਸਿੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹਨ। ਆਓ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੀਏ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਮੁਰਮੂ ਨੇ ਨਾਇਕ ਮਾਸਟਰ ਸ਼ਰਵਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ PM ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸਨਮਾਨਿਤ
ਕੇਸ ਭਾਵ ਵਾਲ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਨਾ ਕੱਟਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਵਾਲ ਰੱਖਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਨਾ ਕਰਨਾ।
ਕੰਘੀ : ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ
ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਕੰਘੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਲ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ, ਕੰਘੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਘੀ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਲਝਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਜੀਵਨ ਜੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਾ ਬੁਰਸ਼, ਨਾ ਪੇਂਟ… 2.5 ਲੱਖ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੋਜ਼ੈਕ ਆਰਟ
ਕੜਾ : ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ
ਸੱਜੇ ਗੁੱਟ ‘ਤੇ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਸਟੀਲ ਦਾ ਬਰੇਸਲੇਟ “ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ” ਸਦੀਵੀਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਆਰੰਭ ਜਾਂ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਬਰੇਸਲੇਟ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਛਿਹਰਾ : ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਚੌਕਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ
ਕਛਿਹਰਾ ਚੰਗੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ। ਉਸ ਯੁੱਗ ਦੇ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਢਿੱਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਛਿਹਰਾ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਚੁਸਤੀ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਰਪਾਨ ਨਿਆਂ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ
ਕਿਰਪਾਨ ਸ਼ਬਦ “ਕਿਰਪਾ” ਅਤੇ “ਆਨ” ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮਾਣ। ਇਹ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉੱਠਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਰਪਾਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
