ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀਕਰਨ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ‘ਤੇ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਅਨੰਤ ਸ਼ਾਸਤਰ’ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ 5 ਤੋਂ 6 ਰੈਜੀਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਟੈਂਡਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ DRDO ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ “ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ” ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਪਨੀ BEL ਨੂੰ ਟੈਂਡਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਲਾਗਤ ਲਗਭਗ ₹30,000 ਕਰੋੜ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਫੌਜ ਦੀ Army Air Defence (AAD) ਯੂਨਿਟ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਏਗਾ। AAD ਨੇ “ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ” ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ Akash, MRSAM ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਵਾਈ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। “ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ” ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਈ 2025 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ‘ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ‘ਅਨੰਤ ਸ਼ਾਸਤਰ’ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੋਬਾਈਲ ਹੈ — ਇਹ ਚਲਦੇ ਸਮੇਂ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਜਣ, ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਠੱਪਿਆਂ ‘ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰੇਂਜ ਲਗਭਗ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ Akash ਅਤੇ MRSAM ਵਰਗੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਪੂਰਕ ਕਰੇਗੀ।
ਪ੍ਰੀਖਣਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵਾਂ ਸਮੇਂ ‘ਚ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਦੌਰਾਨ, ਜਿਸ ‘ਚ ਚੀਨੀ ਹਥਿਆਰ ਵਰਤੇ ਗਏ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ L-70 ਅਤੇ Zu-23 ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਡਰੋਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। Akash ਅਤੇ MRSAM ਨੇ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ S-400 ਅਤੇ Spyder ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। AAD ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਡਰੋਨਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਜੈਮਰ, ਲੇਜ਼ਰ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਨਵੇਂ ਰਾਡਾਰ ਅਤੇ ਘੱਟ ਦੂਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵੀ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਆਰਮੀ ਚੀਫ਼ ਜਨਰਲ ਉਪੇਂਦਰ ਦਿਵੇਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀਕਰਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ‘ਜ਼ੋਰਾਵਰ’ ਲਾਈਟ ਟੈਂਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।