Dhanteras 2026 : ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ (ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ) ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਧਨਤੇਰਸ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਧਨ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਭਾਂਡੇ, ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਖਾਸ ਚੀਜ਼ ਹੈ—’ਝਾੜੂ’—ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਵਸਤੂ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਝਾੜੂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਖਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਧਨਤੇਰਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਸਾਧਾਰਨ ਝਾੜੂ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣਾ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਆਓ ਇਸ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀਏ।
ਧਨਤੇਰਸ ‘ਤੇ ਝਾੜੂ ਖਰੀਦਣਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਝਾੜੂ ਘਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗੰਦਗੀ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭੌਤਿਕ ਕੂੜੇ-ਕਰਕਟ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ (ਦਾਰਿਦ੍ਰਤਾ) ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧਨਤੇਰਸ ‘ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਝਾੜੂ ਲਿਆਉਣ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਕਦੇ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਆਰਥਿਕ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਜਾਂ ਕਰਜ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਨਤੇਰਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਝਾੜੂ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਝਾੜੂ ਲਿਆਉਣ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਧਨਤੇਰਸ ‘ਤੇ ਨਵੇਂ ਝਾੜੂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਚਿੱਟਾ ਧਾਗਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਵੀ ਰਵਾਇਤ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਝਾੜੂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਰ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਰਹੇ। ਜੋਤਿਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਸਤੂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਝਾੜੂ ਨੂੰ ਧਨ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣਾ—ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ—ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਅਨਾਦਰ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਝਾੜੂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਵਾਸਤੂ ਅਨੁਸਾਰ, ਝਾੜੂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ (ਨੈਰਿਤਿਯ) ਜਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ (ਵਾਯਵਿਯ) ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ (ਈਸ਼ਾਨ) ਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ (ਮੰਦਰ) ਜਾਂ ਰਸੋਈ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕਈ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਧਨਤੇਰਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਝਾੜੂਆਂ ਨੂੰ ਜਿਸਤ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ (ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ) ਖਰੀਦਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
