Delhi Air Pollution : ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ (NCR) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੂਰਾ NCR ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ‘ਗੈਸ ਚੈਂਬਰ’ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੋਇਡਾ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਦੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ (AQI) ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ ਯਾਨੀ 500 ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਧੁੰਦ ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ—ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਸਮੌਗ’ (smog) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਨੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰਤਾ (visibility) ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਮੌਸਮ ਰਿਪੋਰਟ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ 13 ਤੋਂ 18 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਸੰਘਣੀ ਧੁੰਦ ਅਤੇ ਸਮੌਗ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ। ਦਿਨ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 26°C ਤੋਂ 29°C ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਨਮੀ ਦਾ ਪੱਧਰ 95 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉੱਚ ਨਮੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵਿਗੜਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (CPCB) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿੱਲੀ ਭਰ ਦੇ 59 ਵਿੱਚੋਂ 58 ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ‘ਤੇ AQI ‘ਗੰਭੀਰ’ (severe) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹਾਲਤ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ AQI 480 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੁਰਾੜੀ ਕਰਾਸਿੰਗ ‘ਤੇ AQI 459, ਮਥੁਰਾ ਰੋਡ ‘ਤੇ 457, ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ 451, ਆਇਆ ਨਗਰ ਵਿੱਚ 433 ਅਤੇ DTU ਵਿਖੇ 443 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਨੰਦ ਵਿਹਾਰ (418), ਬਵਾਨਾ (416), ਅਸ਼ੋਕ ਵਿਹਾਰ (405) ਅਤੇ ਬਦਰਪੁਰ (405) ਵਰਗੇ ਇਲਾਕੇ ਵੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹਵਾ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਦਵਾਰਕਾ ਸੈਕਟਰ-8 (366) ਅਤੇ ਘੁਮਨਹੇੜਾ (351) ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ’ (very poor) ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
NCR ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ, ਨੋਇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਾਲਾਤ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਨੋਇਡਾ ਦੇ ਸੱਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸੈਕਟਰ-62 ਵਿੱਚ AQI (ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ) 474 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ‘ਗੰਭੀਰ ਤੋਂ ਵੀ ਗੰਭੀਰ’ (Severe Plus) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੈਕਟਰ-116 ਵਿੱਚ 402, ਸੈਕਟਰ-125 ਵਿੱਚ 353 ਅਤੇ ਸੈਕਟਰ-1 ਵਿੱਚ 335 AQI ਪੱਧਰ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਵਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ AQI ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਿਰਾਪੁਰਮ ਵਿੱਚ 432, ਵਸੁੰਧਰਾ ਵਿੱਚ 405, ਨਵੀਂ ਤਹਿਸੀਲ-ਲੋਨੀ ਵਿੱਚ 398, ਵੇਵ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 396 ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ 391 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋਨੀ (385), ਵੇਦ ਵਿਹਾਰ-ਲੋਨੀ (345) ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦਪੁਰਮ (253), ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ, ਹਵਾ ਦੀ ਘੱਟ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਧੁੰਦ ਅਤੇ ਸਮੋਗ (ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੀ ਧੁੰਦ) ਬਣੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
