Chhath Puja 2026: ਛੱਠ ਪੂਜਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਛੱਠੀ ਮਈਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਪਰੰਪਰਾ ਡੁੱਬਦੇ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸੂਰਜਾਂ ਨੂੰ ਅਰਘ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਸਮੇਤ ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਛੱਠ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਅਰਘ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਹਰ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਛੱਠ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਡੁੱਬਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਵਰਤੀ ਨਦੀ, ਤਲਾਬ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਡੁੱਬਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਸਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਵਰਤ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਠ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਸਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੱਕ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਛੱਠ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਸ਼ਠੀ, ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਸ਼ਠੀ ਅਤੇ ਡਾਲਾ ਛੱਠ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਬ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ਠੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਵਰਤੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਛੱਠੀ ਮਈਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਛੱਠੀ ਮਈਆ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੱਠੀ ਮਈਆ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਸ਼ਰਧਾ ਕਾਰਨ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਇਹ ਔਖਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।