ਨੈਸ਼ਨਲ ਨਿਊਜ਼ : ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿਸਥਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਚੋਣ ਰਣਨੀਤੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਮਰਾਟ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਬਣ ਰਹੀ ਨਵੀਂ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਵੱਡੇ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਗ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਦਮ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ NDA ਦੀ ਇੱਕ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੋਟ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਰੱਖਣਾ ਹੈ।
ਉੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ
ਇਸ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਜਾਤੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਪੂਤ ਅਤੇ ਭੂਮੀਹਾਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।ਰਾਜਪੂਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਜੇਡੀਯੂ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਨਾਮ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਜੇ ਟਾਈਗਰ, ਲੇਸੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੇਤਾ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਲ ਚਾਰ ਰਾਜਪੂਤ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਅਹੁਦਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਭੂਮੀਹਾਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਸਿਨਹਾ ਅਤੇ ਈ. ਕੁਮਾਰ ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ
ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਰਗ ਤੋਂ ਮਿਥਲੇਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ ਅਤੇ ਨਿਤੀਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆ ਹੈ।ਵੈਸ਼ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਸ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲੀਪ ਜੈਸਵਾਲ, ਕੇਦਾਰ ਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਵੇਤਾ ਗੁਪਤਾ ਵਰਗੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਵਰਗ ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਰਣਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
EBC (ਅਤਿ ਪਿਛੜਾ ਵਰਗ) ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫੋਕਸ
ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਅਤਿ ਪਿਛੜਾ ਵਰਗ (EBC) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ JDU ਦੋਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਵਰਗ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮਦਨ ਸਾਹਨੀ, ਦਾਮੋਦਰ ਰਾਵਤ, ਬੁਲੋ ਮੰਡਲ, ਸ਼ੀਲਾ ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਰਗ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਣਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗਾ।
ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ
ਦਲਿਤ ਵਰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਵਾਰ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ।ਭਾਜਪਾ ਤੋਂ ਲਖੇਂਦਰ ਪਾਸਵਾਨ ਅਤੇ ਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਰਾਮ, ਜਦਕਿ JDU ਤੋਂ ਸੁਨੀਲ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਰਤਨੇਸ਼ ਸਦਾ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।ਇਸ ਨਾਲ NDA ਦਲਿਤ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਯਾਦਵ ਸਮੀਕਰਨ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜੇਡੀਯੂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਮਾ ਖਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਗਠਜੋੜ ਘੱਟ ਸੰਖਿਆਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਭਾਜਪਾ ਵੱਲੋਂ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਯਾਦਵ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘੁਸਪੈਠ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਰਜੇਡੀ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਧਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਐਂਟਰੀ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਾ
ਇਸ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਐਂਟਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ JDU ਦੀ ਭਵਿੱਖੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਅੰਦਰ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਹਿਯੋਗੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿੱਸਾ
NDA ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਜਨਸ਼ਕਤੀ ਪਾਰਟੀ (ਰਾਮ ਵਿਲਾਸ), ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਅਵਾਮ ਮੋਰਚਾ ਅਤੇ RLM ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।ਇਸ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
50-50 ਫਾਰਮੂਲੇ ਦਾ ਅਸਲੀ ਅਰਥ
ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ JDU ਵਿਚਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ “50-50 ਫਾਰਮੂਲਾ” ਦਰਅਸਲ ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਹੈ ਗਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ।
ਸਿਆਸੀ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣਾ।
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨਾ।
ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ.
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰਾ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿਸਥਾਰ ਇੱਕ ਚੋਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਗ ਨੂੰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਉੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਲਿਤਾਂ, OBC, EBC, ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਵਰਗ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ NDA ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਜਟਿਲ ਜਾਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿਸਥਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਭਵਿੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਸਭ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਜਾਤੀ ਸਮੀਕਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਅਸਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀ ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ NDA ਲਈ ਸਿਆਸੀ ਫਾਇਦਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।