ਨੈਸ਼ਨਲ ਨਿਊਜ਼ : ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਫੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਅਮਚੂਰ ਪਾਊਡਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ੀਲਾ ਪਦਾਰਥ ਸਮਝ ਲਏ ਜਾਣ ਕਾਰਨ 57 ਦਿਨ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਮਾਮਲਾ?
ਇਹ ਘਟਨਾ 2010 ਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਜੇ ਸਿੰਘ Raja Bhoj Airport ‘ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਫਲਾਈਟ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ।ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਸਕੈਨਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕੀ ਪਾਊਡਰ ਦਿਖਾਇਆ। ਇਸ ਅਲਾਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ।
ਗਲਤਫਹਮੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ?
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਨਸ਼ੀਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਨਸ਼ਾ ਸੰਬੰਧੀ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪਰ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਸਿਰਫ਼ Amchur powder ਸੀ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
57 ਦਿਨ ਜੇਲ੍ਹ, ਫਿਰ ਰਿਹਾਈ
ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਰਿਪੋਰਟ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਤਦ ਤੱਕ ਉਹ ਲਗਭਗ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।ਇਸ ਗਲਤ ਕੈਦ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਰੁਖ ਕੀਤਾ।
16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ
ਲੰਬੀ ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ Madhya Pradesh High Court ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇਹ ਗਲਤ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅਲਾਰਮ ‘ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ।
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖੋਹੀ ਗਈ ਸਿਰਫ਼ ਮਸ਼ੀਨ ਅਲਰਟ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨੂੰ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਟਿੱਪਣੀ
ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਪਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਗਲਤੀ ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਅਲਰਟ ‘ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਗਲਤ ਤਸਦੀਕ ਕਾਰਨ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ
ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸਹੀ ਤਸਦੀਕ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

