ਅਯੁੱਧਿਆ: ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚੜ੍ਹਾਈ ਗਈ ਨਕਦੀ ਅਤੇ ਭੇਟਾ ਚੋਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ SIT ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤੱਥ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ 27 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ 5 ਜੂਨ ਦੇ ਕੇਵਲ 42 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨੋਟ-ਗਿਣਤੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ 70 ਵਾਰ ਚੋਰੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਹ ਧੋਖਾਧੜੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਾਲਾਕੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਮੰਦਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਏ ਗਏ ਗੁਪਤ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀ ਫੁਟੇਜ ਤੋਂ ਹੋਇਆ।
ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਮਈ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਫ਼ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਰਹੀ ਰਕਮ ਦੇ ਆਡਿਟ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਦਾਨ ਪਾਤਰ ਤੋਂ 6–7 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਨਿਕਲਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ 500 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਬੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਘਾਟ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ੱਕ ਵਧਣ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸਟਾਫ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੇ ਨੋਟ-ਗਿਣਤੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਕੈਮਰੇ ਲਗਾਏ। ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਦੇਖਣ ‘ਤੇ ਚੋਰੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਤਰੀਕਾ (modus operandi) ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ।
ਹਾਈਡਨ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀ ਫੁਟੇਜ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਚੋਰੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਆਮ CCTV ਕੈਮਰੇ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕੈਮਰੇ ਦਾ ਵਿਊ ਬਲਾਕ (View Block) ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਾਥੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਬੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਕਮ ਗਾਇਬ ਕਰਕੇ ਬੜੀ ਸਫ਼ਾਈ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਹੇਠ ਲੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਬੈਂਕ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਨੋਖਾ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨੋਟ ਗਿਣਨ ਵਾਲਾ ਸਟਾਫ਼ ਹਰੇਕ ਬੰਡਲ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਧੂ ਨੋਟ ਜੋੜ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਵੇਲੇ, ਬੈਂਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਰੇਕ ਨੋਟ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗਿਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ਼ ਬੰਡਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਕੇ Voucher ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੈਸਾ ਬੈਂਕ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਨੋਟ ਕੱਢ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੈਂਕ ਦੇ ਵਾਊਚਰ ਦੀ ਰਕਮ ਵੀ ਮੇਲ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਪੂਰੀ ਖੇਡ ਦਾ ਮਾਸਟਰਮਾਈਂਡ ਅਨੁਕਲਪ ਮਿਸ਼ਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਾਊਚਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇਖਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਜਾ ਲਵਕੁਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਧਾਂਦਲੀ ਨੂੰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲਵਕੁਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਘਰੋਂ ₹10 ਲੱਖ ਦੀ ਨਕਦੀ ਵੀ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਹੈ।
SIT ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਿਹੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਕੰਮ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਚੰਪਤ ਰਾਏ ਦਾ ਡਰਾਈਵਰ ਰਾਮਸ਼ੰਕਰ ਯਾਦਵ ਉਰਫ਼ ਟੀਨੂ ਯਾਦਵ, ਜੋ ਮੈਨੇਜਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਮਨੀਸ਼ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਨੁਕਲਪ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਜਾ ਲਵਕੁਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੂੰ ਗਿਣਤੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਲਗਵਾਇਆ। ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਟੀਨੂ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਉਸ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਡਿਊਟੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਤਲਾਸ਼ੀ (Physical Frisking) ਨਾ ਲੈਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਇੰਨੇ ਬੁਲੰਦ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਕਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਾਲ ਰਾਮਲੱਲਾ ਲਈ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਝੁਮਕੀਆਂ, ਬਰੇਸਲੇਟ ਅਤੇ ਨੱਥਾਂ ਵੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਲੋਕ ਦਾਨ ਪਾਤਰ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਮਤੀ ਸਾਮਾਨ ਚੋਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ (Official Record) ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਗੋਡੇ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ‘ਚ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਕਿਰੇਨ ਰਿਜੀਜੂ
ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁਲਜ਼ਮ ਅਵਿਨਾਸ਼ ਪਾਂਡੇ ਦੀ ਜਦੋਂ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ (Personal Bank Account) ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਬੈਂਕ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਕ੍ਰਾਸ-ਚੈੱਕ (Cross-check) ਕਰਕੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ, ਪੁਲਿਸ ਸਾਰੇ ਅੱਠੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਬਰਾਮਦਗੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇਰੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਵਿੱਚ ਜੁਟੀ ਹੋਈ ਹੈ।
42-days-long-theft-case-investigation-breakthrough-crime-news